Բաց կոդ
Բաց կոդը (open source) ծրագրային ապահովման մոդել է, որի դեպքում ծրագրի սկզբնական կոդը հասանելի է հանրությանը։
Օգտվողները կարող են կարդալ, փոփոխել և տարածել կոդը՝ համապատասխան լիցենզիայի պայմաններին։
Հիմնական գաղափար
Բաց կոդի հիմնական նպատակը թափանցիկությունն ու համագործակցությունն է։
Այն թույլ է տալիս ծրագրավորողներին համատեղ զարգացնել ծրագրեր, բարելավել դրանց որակը և արագ տարածել նոր լուծումներ։
Պատմություն
Բաց կոդի գաղափարները ձևավորվել են 1980-ական թվականներին՝ ազատ ծրագրային ապահովման շարժման շրջանակում։
1983 թվականին :contentReference[oaicite:0]{index=0}-ը հիմնեց GNU նախագիծը՝ ազատ ծրագրային ապահովման գաղափարները զարգացնելու համար։
1991 թվականին :contentReference[oaicite:1]{index=1}-ը ստեղծեց Linux միջուկը, որը դարձավ բաց կոդի ամենահայտնի նախագծերից մեկը։
Լիցենզիաներ
Բաց կոդի ծրագրերը բաշխվում են տարբեր լիցենզիաների ներքո՝
- GPL (GNU General Public License) — պահանջում է, որ փոփոխված տարբերակները նույնպես բաց կոդով լինեն
- MIT License — թույլ է տալիս ազատ օգտագործում գրեթե առանց սահմանափակումների
- Apache License 2.0 — ներառում է նաև արտոնագրային պաշտպանություն
- BSD License — թույլատրող լիցենզիա, լայնորեն օգտագործվում է BSD համակարգերում
Առավելություններ
- թափանցիկություն և վստահելիություն
- արագ զարգացում և համագործակցություն
- անվճար կամ ցածր արժեքով օգտագործում
- բարձր ճկունություն
Թերություններ
- երբեմն պահանջում է տեխնիկական գիտելիքներ
- որոշ նախագծերում սահմանափակ աջակցություն
- հնարավոր է ոչ միատեսակ որակ տարբեր նախագծերի միջև
Օրինակներ
Հայտնի բաց կոդով ծրագրեր՝
- Linux — օպերացիոն համակարգ
- Syncthing — ֆայլերի համաժամացում
- KeePassXC — գաղտնաբառերի կառավարիչ
- Firefox — վեբ դիտարկիչ
- LibreOffice — գրասենյակային փաթեթ